Rafał Szymczak

Mniej znani słynni żaranie.

Faber

    Bazyli Faber (Schmidt) nauczyciel i pisarz urodził się w Żarach w 1520 r. zmarł w Erfurcie w 1575 lub 1576. Pierwsze nauki pobierał w rodzinnym mieście pod kierunkiem Heinricha Theodora ucznia Valentina Trotzendorfa.
    Istniejącą od 1500 r. żarską szkołę łacińską, charakteryzował bardzo wysoki poziom nauczania, stąd nazywano ją „Athenaeum Soranum”. Za sprawą Trotzendorfa Faber kontynuował naukę w Złotoryi. 



    Po 1538 r. studiował na uniwersytecie w Wittenberdze. Był prywatnym nauczycielem Johanna Spangenberga, ewangelickiego teologa i reformatora. Był księdzem w Nordhausen w Turyngii a później rektorem w miejscowej szkole łacińskiej. Podobne funkcje pełnił we Frankfurcie (1557 - 1560) i Magdeburgu.
    Przez następnych dziesięć lat kierował szkołą klasztorną w Kwedlinburgu. W wyniku odmowy subskrypcji "Corpus doctrinae Philippica", 5 grudnia 1570 r. został zwolniony z zajmowanej funkcji. W następnych latach został przyjęty do nowołacińskiej szkoły w Erfurcie, gdzie był przełożonym alumnów aż do swojej śmierci.



    Tworzył prace dotyczące gramatyki łacińskiej, tezaurusy i słowniki. Jako teolog wspierał nauki Lutra, przetłumaczył na niemiecki komentarz Lutra do księgi Genesis, zajmował się też eschatologią (dział filozofii traktujący o tzw. rzeczach ostatecznych człowieka, jak i świata - śmierci, końca świata). Jego imię nosiła przed wojną ulica Zygmunta Krasińskiego.

Neander

    Michael Neander (1525-1595) właściwie Neumann, jednak zmienił nazwisko na formę grecką. Był jednym z najlepiej wykształconych ludzi w szesnastowiecznej Europie. Od 1543 studiował we Wittenberdze, gdzie był uczniem Filipa Melanchtona (najbliższy współpracownik Marcina Lutra, współtwórca Reformacji, profesor uniwersytetu w Wittenberdze, zreorganizował szkolnictwo i wprowadził szkołę humanistyczną w Niemczech, która stała się wzorcem dla szkół na Śląsku i Pomorzu). W 1547 r. został wicerektorem szkoły w  Nordhausen. W 1550 r. został dyrektorem szkoły klasztornej w Ilfeld, gdzie pozostał do śmierci 26.04.1595 r.   
  

     Został zauważony w kręgach europejskich humanistów ze względu na swoją doskonałą znajomość łaciny, greki i hebrajskiego. Opublikował w 1558 r. swoje pomnikowe dzieło, czyli  Gnomologię łacińsko – grecka (zbiór sensacji, maksym i epigramów) wraz z komentarzami. Był autorem podręczników dla uczniów i nauczycieli języków klasycznych. Był także tłumaczem dzieł takich klasyków jak Homer, Pindar, Eurypides, Demokryt, czy Izokrates. Zajmował się też matematyką i astronomią. Napisał ponad 50 prac (35 wydrukowanych), które cieszyły się ogromnym zainteresowaniem – jego „Tabulis graecae linguae” sprzedano w ogromnym jak na swe czasy nakładzie 10 tys. egzemplarzy. Z kolei „Orbis terrae patrium succincta explicatio” była wydawana aż sześć razy (1575, 1582, 1583, 1586 i 1592). Melanchton nazwał go „praeceptor germaniae” (nauczyciel Niemców).


    Przed wojną ul. Aleksandra Fredry nazywała się Neanderstraße. Szkolnym kolegą Neandra był Adam Büsser  - pierwszy żarski historyk. Tak jak w klasie, tak i ich ulice znajdowały się w pobliżu:  Büsserstr. to dziś ul. Adama Mickiewicza.  
 
Wendt

    Fryderyk von Wendt urodził się w 28.09.1739 w Żarach, zmarł w 1818 r. w Erlangen w Bawarii. W wieku 20 lat rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie w Halle, później przeniósł się do Getyngi gdzie uzyskał dyplom lekarski. Praktykował jako lekarz w Genthin koło Magdeburga, później awansował na lekarza miejskiego w Pszczynie. Następnie został nadwornym lekarzem księcia Anhalt. W 1778 r. otrzymał stanowisko profesora medycyny na uniwersytecie Erlangen. Zadbał tu o nowoczesne wyposażenie medyczne wydziału medycznego. We własnym mieszkaniu założył "Collegium clinicum", gdzie studenci udzielali bezpłatnej pomocy ambulatoryjnej pod nadzorem Wendta. Dwa lata później został prezesem powstałej przy pomocy Uniwersytetu "Institutum Clinicum" a funkcję tą sprawował do swojej śmierci.


    Uważa się go za prekursora niemieckich klinik medycznych. W latach 1811–1818 był prezydentem Leopoldiny, czyli Niemieckiej Akademii Nauk, założonej w 1652 r. a w 1677 r. zreformowanej przez cesarza Leopolda I, któremu zawdzięcza swoją nazwę.

Kummer

    Ernest Edward Kummer urodził się 29.1.1810 w Żarach. Jego ojciec Karol Gotthelf Kummer był lekarzem. Ojciec zmarł, gdy Edward miał trzy lata. Edukacją jego i brata zajęła się matka, która zapewniła małemu Edwardowi osobistego nauczyciela. Naukę w żarskim gimnazjum rozpoczął w wieku lat dziewięciu.


    Od 1828 r. studiował teologię na uniwersytecie w Halle. Na szczęście dla matematyki jego nauczyciel matematyki H. F. Scherk zainspirował go tą dziedziną wiedzy i Kummer zaczął studiować matematykę jako główny przedmiot, choć nie przestał się interesować studiami filozoficznymi. W 1831 r. Kummer otrzymał nagrodę za esej matematyczny, do którego wstęp napisał Scherk. W tym samym roku otrzymał dyplom uprawniający go nauczania w szkołach, a jego nagroda sprawiła, że został uhonorowany doktoratem. W roku szkolnym 1831-32 Kummer odbył praktykę w żarskim Gimnazjum. Po czym przyjął propozycję pracy w Gimnazjum w Legnicy. Od 1832 do 1842 pracował w Legnicy a wśród jego uczniów znalazł się słynny matematyk pochodzenia żydowskiego Leopold Kronecker. Do jego pupilów należał też inny znany matematyk - Ferdynand Joachimsthal ze Złotoryi. Obaj pod opieką Kummera rozpoczęli pracę naukową jeszcze w gimnazjum.


    W 1836 r. opublikował artykuł o szeregach hipergeometrycznych w Crelle Journal i wysłał kopię słynnemu matematykowi Karolowi Gustawowi Jacobi, z którym od tego momentu rozpoczął korespondować. Kummer korespondował również z Peterem Dirichletem, który rekomendował go w 1839 r. na członka Akademii Nauk w Berlinie. Jakobi natomiast przyczynił się do tego by nauczyciel gimnazjalny mógł zostać profesorem na uniwersytecie we Wrocławiu. Od 1842 r. był profesorem uniwersytetu we Wrocławiu, gdzie szybko stał się uznanym nauczycielem akademickim. Pochłaniała go wtedy teoria liczb.
    Podczas Wiosny Ludów Kummer stanął po prawej stronie sceny politycznej popierając monarchię konstytucyjną i wypowiadał się przeciwko ustanowieniu rządów republikańskich
W 1855 Dirichlet opuścił Berlin by zastąpić zmarłego Karola Fryderka Gaussa na Uniwersytecie w Getyndze. Zaproponował w związku z tym na swoje miejsce w Berlinie Kummera. Pragnął on w nowym miejscu pracować z Karolem Weierstrassem, choć wiedział, że jest on pewnym kandydatem na opuszczone przez niego stanowisko we Wrocławiu. Dlatego na swój wakat wskazał byłego ucznia - Joachimsthala a Weierstrass w 1856 r. trafił do Berlina. W 1855 r. w Berlinie znalazł się też Kronecker, dzięki czemu stolica Królestwa Prus stała się wiodącym ośrodkiem matematyki na świecie. Trzej matematycy pracujący w Berlinie: Kummer, Weierstrass i Kronecker byli bliskimi przyjaciółmi i współpracownikami przez dwadzieścia lat. Niemniej około 1875 Weierstrass i Kronecker poróżnili się a Kummer kontynuował przyjaźń z Kroneckerem.

    W Berlinie wraz z Karolem Weierstrassem i Leopoldem Kroneckerem stworzył Królewski Instytut Przemysłowy (w 1879 r. włączony do berlińskiego Uniwersytetu Technicznego). Wykładał też w berlińskiej Akademii Wojskowej.
    W 1861 r. Kummer i Weierstrass zorganizowali pierwsze w Niemczech czysto matematyczne seminarium naukowe. Dzięki swym zawsze dobrze i klarownie przygotowanym pracom oraz poczuciu humoru Kummer zdobył liczne grono studentów. Był do nich przyjaźnie nastawiony a nadto pomagał im w rozwiązywaniu problemów bytowych.
W latach 1865-78 był sekretarzem stałym Sekcji Matematyczno - Fizycznej w Berlińskiej Akademii Nauk. Był dziekanem wydziału matematycznego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma w Berlinie (Uniwersytetu Humboltów) w latach 1857-58 i ponownie 1865-66. W latach 1868-69 pełnił funkcję rektora.
    Jak wielu matematyków przed nim zajmował się szukaniem dowodu na Wielkie Twierdzenie Fermata (jednak dowód ostatecznie został przeprowadzony przez angielskiego matematyka Andrew Johna Wilesa dopiero w roku 1994, co było jedną z największych sensacji naukowych XX wieku. Zajmował ok. 200 stron A4 i wyrażony był w języku topologii i krzywych eliptycznych). W 1857 Paryska Akademia Nauk przyznała Kummerowi Wielką Nagrodę. Co prawda nagroda 3 000 franków miała być wręczona za udowodnienie Wielkiego Twierdzenia Fermata, ale gdy nikt go nie rozwiązał we wskazanym czasie, więc nagrodę przyznano temu, który był najbliżej rozwiązania. Mimo wszystko Kummer nie przyjął tej nagrody. Wkrótce francuska Akademia Nauk przyznała mu Grand Prix i został przyjęty do jej grona. W 1867 r. został członkiem Royal Society of London.
    Kummer był promotorem wielu prac doktorskich matematyków, którzy pełnili później znaczące stanowiska na europejskich uniwersytetach. Wśród jego doktorantów byli: Paul Bachmann, Georg Cantor, Paul du Bois-Reymond, Paul Gordan, Artur Schönflies i Herman Schwarz. Ten ostatni został jego krewnym po tym jak poślubił jedną z córek Kummera. Mianował też wielu utalentowanych wykładowców, jak Rudolf Clebsch, Elwin Christoffel czy Łazarz Fuchs. Ten ostatni zastąpił Kummera po tym jak przeszedł na emeryturę w 1883 r.
W pracy naukowej Kummer zajmował się teorią liczb i analizą zespoloną (teoria funkcji zespolonych zmiennej rzeczywistej i zespolonej, jednej i wielu zmiennych, teorie funkcji analitycznych, funkcji eliptycznych czy odwzorowań konforemnych). Ogłosił znaczną liczbę rozpraw m.in. o resztach dwukwadratowych, o liczbach sprzężonych, o teorii układów promieni. Dalsze prace dotyczyły szeregów hipergeometrycznych, regularnych liczb pierwszych i tzw. płaszczyzn Kummera, które mają znaczną doniosłość dla matematyki wyższej. Zajmował się także balistyką - badał doświadczalnie wpływ ciśnienia atmosferycznego na ciała różnej postaci, zwłaszcza na pociski.
    W 1840 r. poślubił kuzynkę żony Dirichleta - Berty. Otylia zmarła po 8 latach małżeństwa, była siostrą Nathana Mendelssohn Bartholdy przedstawiciela rodziny słynnych muzyków, filozofów i naukowców. Po śmierci pierwszej żony szybko się ożenił ponownie. W sumie doczekał się trzynaściorga dzieci. Zmarł 14.5.1893 w Berlinie.

Clemens

    Paul Ewald Felix Hugo Clemens urodził się w Żarach 20.10.1862 zmarł 22.12.1936. Pracując w obserwatorium w Poczdamie Clemens odkrył jedną gromadę otwartą (to grupa nawet do kilku tysięcy luźno połączonych grawitacją gwiazd, powstałych z jednej olbrzymiej chmury molekularnej. Gromady otwarte znajdują się wyłącznie w spiralnych i nieregularnych galaktykach, gdzie wciąż odbywa się proces powstawania gwiazd.)  oznaczoną symbolem IC 4996 w gwiazdozbiorze Łabędzia (Cygnus). Gwiazdozbiór ten jest jednym z bardziej wyrazistych gwiazdozbiorów nieba północnego. Ze względu na to, że jego najjaśniejsze gwiazdy układają się na niebie w kształt krzyża, czasem nazywany jest Krzyżem Północy (analogia do Krzyża Południa). Swoje odkrycie umieścił w  "Photographische Himmelskarte" w czerwcu 1896. Oznaczył też gromadę 12 gwiazd.